Waarom is er een VAR?
Vroeger, toen het leven nog simpel was, waren er twee soorten arbeidsvormen: u was werkgever of u was werknemer. Dus u was de bakker of u werkte voor de bakker.
Tegenwoordig zijn er ook mensen die zelfstandig zijn en toch voor de bakker werken, de ZZP'ers (of freelancers, zelfstandigen, etc.). Deze mensen passen niet in één van de twee hokjes die de wetgeving nog altijd beschrijft en dat zorgt voor onduidelijkheden. Want u kunt wel vinden dat u zelfstandig bent, maar daar hoeft de Belastingdienst het nog niet mee eens te zijn.
De Belastingdienst beoordeelt altijd zelf de feitelijke situatie. Ze doet dit aan de hand van de vraag: 'Is er sprake van een arbeidsovereenkomst?' Wanneer het antwoord 'nee' is, bent u zelfstandig.
Een arbeidsovereenkomst bestaat uit drie onderdelen: persoonlijke arbeid, werkgeversgezag en loon. Arbeid en loon zijn natuurlijk aanwezig als u voor iemand werkt. Dus het stukje werkgeversgezag bepaalt het verschil tussen werknemer of zelfstandig zijn.
Waarom wil de Belastingdienst weten of er sprake is van een arbeidsovereenkomst? Omdat u als zelfstandige geen sociale verzekeringspremies hoeft af te dragen, enkel loonbelasting en omzetbelasting. Maar wanneer u in loondienst bent, moet de werkgever wel sociale verzekeringspremies (en loonbelasting) voor u afdragen.
Degene met gezag is bijvoorbeeld degene die kan vertellen hoe het werk uitgevoerd moet worden. Wanneer u dat bent, bent u dus zelfstandig. Wanneer de opdrachtgever aanwijzingen kan geven over uw werkzaamheden, dan heeft hij het gezag en wordt door de Belastingdienst gezien als werkgever. Met de bijbehorende boetes en naheffingen. Maar daar zijn zowel u als uw opdrachtgever natuurlijk niet blij mee.
Om onduidelijkheden te voorkomen heeft de Belastingdienst toen de VAR in het leven geroepen, de Verklaring Arbeidsrelatie. Dit papiertje zegt vooraf op basis van de door u ingevulde antwoorden op het aanvraagformulier dat u als ZZP'er zelf loonbelasting betaalt en dat het bedrijf dat u inhuurt dit dus niet hoeft te doen (mits er -wuo of -dga achter staat!). Probleem opgelost zou u denken! Maar dat is niet helemaal waar... U blijft zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de VAR. Als u de VAR gebruikt in situaties waar duidelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst loopt u zelf het risico dat uw VAR wordt herzien en niet meer geldig is voor uw opdrachtgever. U kunt dan niet meer als zelfstandige werken bij die opdrachtgever. Als u bewust hebt gejokt op het aanvraagformulier loopt u ook nog kans op naheffingen en boetes en terugbetaling van BTW.
Wanneer is een VAR nodig?
U kunt een VAR nodig hebben wanneer u uzelf uithuurt aan bedrijven. Voor een bakker die zijn eigen winkel heeft is een VAR dus niet nodig. Wanneer u in loondienst bent bij de bakker en hij leent u uit aan de broodfabriek, heeft u hem ook niet nodig. De VAR is dus nodig voor het "grijze" gebied tussen werknemer en zelfstandigheid.
Waarom lost de VAR niet alle problemen op?
De VAR vertelt alleen maar wie de loonbelasting betaalt, het zegt niks over het al dan niet bestaan van een arbeidsovereenkomst. Wanneer de Belastingdienst de werkgever gaat controleren op het afdragen van loonbelasting en sociale verzekeringspremies, zal zij bij elk persoon die voor het bedrijf werkt controleren of er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Dus: is er sprake van persoonlijke arbeid, loon en werkgeversgezag? Indien ja: dan horen er voor deze persoon zowel loonbelasting als premies te zijn afgedragen. Is dat niet gebeurd omdat deze persoon een VAR heeft, dan kan de VAR worden omgezet naar een VAR-loon. Is er sprake van kwader trouw, dan moet iemand de naheffingen en boetes betalen (uzelf of uw werkgever, afhankelijk van de situatie).
Indien er alleen sprake is van arbeid en loon, dan controleert de Belastingdienst of er een VAR aanwezig is en of deze zelfstandige netjes loonbelasting heeft afgedragen.
Veilige situatie: U bent ICT'er en u wordt ingehuurd bij de broodfabriek om daarvoor een systeem te bouwen. De fabriek heeft geen ICT-afdeling en heeft er ook geen verstand van, dus kunnen ze u geen aanwijzingen geven over hoe u uw werk moet doen. Er is geen gezag aanwezig, wat betekent dat de broodfabriek niet als werkgever kan worden aangemerkt.
Risico situatie: U bent bakker en wordt door de broodfabriek ingehuurd om het team te komen ondersteunen. Aangezien brood bakken de kern van de fabriek is, kan de opdrachtgever aangeven hoe hij wil dat u het brood bakt. Er is gezag aanwezig en daarom wordt de broodfabriek door de Belastingdienst als uw werkgever gezien. Uw VAR zal worden omgezet in een VAR-loon waardoor u dus gewoon in loondienst bent.
Waarom de Belastingdienst hier zo streng op controleert? Als iedereen zomaar kan zeggen dat hij zelfstandig is, zouden er nog maar weinig mensen aan het sociale stelsel bijdragen waardoor deze compleet "op z'n gat" zou komen te liggen. Niet de ideale situatie!
Een goede oplossing voor bovenstaande problemen wordt geboden door het bedrijf Uniforce. Zij hebben een concept ontwikkeld dat een waterdichte zekerheid biedt. Met dit Uniforce concept werken vele ZZP-ers, interimmangers etc. al jarenlang succesvol en veilig.
Bron: Uniforce Group. Voor meer informatie: www.uniforce.nl